sirius star's saltbox

Góp nhặt vài điều đọng lại sau khi xem Inception: :))

1. Inception thật là một phim khó để nhận xét mà không spoil. Mà spoil rồi thì cũng chưa chắc hiểu được vì có những cảnh trong phim không từ ngữ nào diễn tả được, phải xem mới biết. Inception là một phim xuất sắc tiếp theo của Christopher Nolan, dựa trên chính ý tưởng của Nolan. Phim này cũng là phim Nolan làm chắc tay nhất từ trước đến giờ, so về tình tiết chồng chất được xử lý khéo léo có thể nói là hơn cả The Dark Knight 1 bậc. Rõ ràng là kinh nghiệm làm The Dark Knight phát huy hiệu quả tốt. Inception cũng cho thấy một Nolan rất chắc tay trong việc kể chuyện bằng hình ảnh (storytelling), điều mà anh là bậc thầy trong những phim trước đây kể từ Memento đến The Dark Knight.

Read More

Link hình

Angels & Demons là một tác phẩm nổi tiếng nữa của Dan Brown được dựng thành phim và cũng do Ron Howard thực hiện. Angels & Demons (sách) có thể nói là cuốn đầu tiên người đọc biết đến tên ông (dĩ nhiên tên tuổi ông này nổi tiếng toàn thế giới là bởi cuốn gây nhiều tranh cãi The Da Vinci Code) và cũng là cuộc phiêu lưu đầu tiên của Robert Langdon tiếp xúc với các bang hội kín ở châu Âu thời cổ. Trong phim ảnh đã từng có motif giáo sư đại học dùng kiến thức đi tìm cổ vật như Indiana Jones nhưng đối thủ của Indy chỉ là những tên lính Quốc xã, lực lượng địa phương hay những tên Bolsevik cùng thời chứ không phải như Robert Langdon tiếp xúc với những tổ chức, bang hội của châu Âu như Opus Dei, Priory of Sion (The Da Vinci Code), Illuminati hay cả toàn thể Vatican (Angels & Demons). Nếu so về ngoại hình và tính cách với vẻ bụi đời lãng tử mang dáng dấp của một “playboy” của Indy (được khắc họa rõ nét bởi Harrison Ford) thì Robert Langdon mô phạm hơn rất nhiều. Tuy vậy, cả hai đều có một lượng kiến thức đáng nể với chuyên môn của mình và chính nhờ đó mà họ có thể thoát hiểm để hoàn thành nhiệm vụ.

Hết phần sơ lược giờ đi vô cái chính. Angels & Demons rút kinh nghiệm nhảm nhí của The Da Vinci Code nên đã chọn cách chạy đua với thời gian làm yếu tố chính của phim. Do đó nhịp phim được đẩy lên nhanh hơn rất nhiều. Thật ra trong truyện thì nhịp cũng nhanh lắm vì cha Langdon này cũng chạy bở hơi tai qua tượng điêu khắc này đến cái đài nước kia nhưng vì truyện dài mấy trăm trang nên còn có thời gian để tán dóc chuyện bên lề về mấy tổ chức nói ở trên và vì sao chúng lại thù ghét nhau và vì sao Vatican gặp nguy hiểm. Còn phiên bản phim chỉ có hơn 2 tiếng nên phải lược bỏ hết mấy phần bô lô ba loa dông dài đó trong truyện. Phong cách của Eagle Eye lại được áp dụng. Các nhân vật của chúng ta chạy từ chỗ này sang chỗ kia mà không hề có thời gian ngơi nghỉ tâm tình. Các tuyến nhân vật phụ không quan trọng lắm cũng được lược bỏ. Đây là nét chính để storyline của phim diễn ra hợp lý và gọn ghẽ hơn. Và nhờ thế phim trở thành một tác phẩm độc lập với truyện và trở nên hay hơn. Truyện của Dan Brown chủ yếu hấp dẫn là do sử dụng nhiều chi tiết có thật trong lịch sử dính dáng đến những chủ đề nhạy cảm và xâu kim lại với nhau để dẫn đến chi tiết hư cấu (phải công nhận kiến thức của Dan Brown và vợ rất đáng khâm phục) chứ về plot thì khá là lame nếu so với những bậc thầy sắp đặt tình huống như Robert Ludlum (The Bourne Trilogy), John Grisham hay James Patterson.

Thật sự nếu ai đã xem truyện thì phim Angels & Demons không có gì bất ngờ cả do đó cũng ít nhiều mất đi nét hấp dẫn. Tuy nhiên, người đọc truyện vẫn muốn xem phim để xem những tác phẩm điêu khắc, các bức họa trên trần nhà ở các nhà thờ và điện thờ như Sistine Chapel của Michelangelo hay Bernini hay là “phi vật chất” được mô tả một cách khá thần thánh trong truyện. Đạo diễn Ron Howard đã không để những loại khán giả như vậy phải thất vọng khi mô tả rõ nét những landmark được nhắc đến trong truyện. Từ trung tâm nghiên cứu khoa học CERN ở Thuỵ Sĩ (nhất là quay cả cái máy quay li tâm (Hadron Collider) khổng lồ đặt dưới lòng thành phố Geneve cho đến từng tác phẩm điêu khắc và hội họa của các nghệ danh thời Phục Hưng như Michelangelo và Bernini đều có mặt trong phim. Và để thực hiện được những cảnh quay có những tác phẩm nghệ thuật này là một kỳ công khi mà Vatican đã sớm đề phòng khi không cho phép đoàn làm phim đến quay ở Vatican. Ngay cả những địa điểm ở Ý ngoài Vatican cũng bị họ dùng ảnh hưởng để cản trở. Do đó ngoại cảnh trong phim một phần vừa được quay thật ở ngoài một phần được máy tính dựng lên bằng công nghệ mới Photosyth (ai muốn biết thêm chi tiết thì qua blog bưởi Nê đọc, hoặc Wiki/Google). Tui có xem cọp qua cuốn Movie companion của Angels & Demons thì thấy nhiều tấm hình họ để phông xanh từa lưa hột mưa. Còn hình ảnh thì được các chuyên viên lưu manh giả danh khách du lịch để chụp hình nát bét các nơi ở Vatican: St. Peter’s Basillica/Square, Sistine Chapel…để máy tính dựng lại background. Và khi theo dõi phim thì khán giả không thể nhận thấy đâu là cảnh thật, đâu là CGI.

Về mặt diễn xuất thì có thể nói các diễn viên đều đóng đạt vai trò của mình, ngay cả diễn viên đóng vai Vittoria. Hanks trở lại với vai Langdon có vẻ như tốt hơn so với Da Vinci Code (chắc do chạy nhiều hơn, bày tỏ nhiều cá tính hơn là đứng diễn thuyết với cái mặt ngao ngáo của Forrest Gump trong Da Vinci Code). Vai của Richter cũng khá, vai trò của Ollivetti thì không được nhấn mạnh (chứ không phải diễn viên diễn dở). Rõ ràng nhất là kịch bản dành một vị trí quan trọng cho vai Camerlengo của Ewan McGregor. Camerlengo của Toà thánh cũng giống như vai trò Tổng quản trong cung đình phong kiến Đông Á ngày xưa vậy. Chỉ có người thân cận của Giáo Hoàng/Hoàng đế mới được đảm trách vị trí này. Sao mỗi lần tui nghe thấy chữ Camerlengo là lại liên tưởng đến từ Consigliere (cố vấn trung tín) trong Bố Già à, chắc do đọc và vai trò cũng na ná vậy. Và anh McGregor này đóng rất đạt vai, khởi đầu từ từ và có phần steal the show ở khúc cuối. Tuy nhiên, đối với những ai đã đọc truyện thì chắc cũng biết, nhân vật Camerlengo để lại cho người đọc nhiều suy nghĩ (yêu/ghét). Còn do plot phim có thay đổi chút đỉnh cộng nhịp phim quá nhanh nên khán giả nếu chưa xem qua truyện thì khó thể hiểu và thông cảm với hoàn cảnh của cha này được.

Những tác phẩm nghệ thuật trong Angels & Demons hay cả trong Da Vinci Code đều được coi như là những thành tựu trong nghệ thuật thời Phục Hưng ở châu Âu khi Vatican dần dần giải tỏa bớt ảnh hưởng (hay kiềm hãm) lên sự phát triển của nghệ thuật nói riêng và của cuộc sống con người nói chung. Đáng tiếc một điều là hầu hết những vĩ nhân (người có đuôi) thời này đều là người Ý và ít nhiều chịu ảnh hưởng của Vatican (dĩ nhiên là họ phải đầu tư phát triển những con người này để góp phần cho họ). Nhưng thú vị một điều là trong số đó có những con người không muốn ảnh hưởng từ Vatican nên đã ngấm ngầm phản kháng và gia nhập hay tạo nên những tổ chức ngầm chống đối với Nhà thờ ngay dưới mũi của họ. Tác phẩm của Dan Brown tuy yếu về plot nhưng rõ ràng đã chỉ ra được điều này. Những con người đó là Leonardo Da Vinci, Galileo Galilei…hay thậm chí là những “con cưng” của Nhà thờ như Michelangelo hay Bernini. Bernini thiết kế hàng loạt những tác phẩm điêu khắc để chỉ đến “ổ” của Illuminati, một tổ chức các nhà khoa học chống đối với quan điểm của Nhà thờ. Cá nhân tui cũng tin là Dan Brown kể đúng về giai thoại của những con người này (còn giai thoại thì không biết được mấy phần trăm sự thật, và vì như thế mới gọi là giai thoại). Họ điển hình cho một “thế hệ phản kháng” lại quyền lực của nhà thờ Thiên chúa giáo La Mã bao trùm lên đời sống của con người thời đó và đại diện cho những thế lực “cách mạng” mới, đối kháng với Nhà thờ. Còn đối với nhân loại ngày nay, họ là những đại diện tiêu biểu nhất cho thời kỳ Phục hưng, thời kỳ giúp châu Âu trở lại chiếm ưu thế toàn cầu về kinh tế, văn hoá nghệ thuật cho đến tận bây giờ.

SPOIL SPOIL SPOIL (Đoạn sau này nếu ai chưa coi truyện, chưa xem phim thì khỏi đọc cũng được).

Đến đây tán thêm về nhân vật Camerlengo một chút. Khi đặt tít cho cuốn sách, ắt hẳn Dan Brown có dụng ý xây dựng hai hình mẫu Angels (Thiên thần) và Demons (Ác quỷ) tượng trưng cho những quan điểm trái ngược hơn là vạch rõ ranh giới thiện - ác. Angels ở đây gần với Chúa cho nên là đại diện cho thế lực Vatican, trong khi Demons đại diện cho những quan điểm trái với Nhà thờ (mà trái với quan điểm của họ thì họ cho là ngoại đạo (heretic) hay tà giáo, gần với quỷ dữ (demons)) mà chủ yếu là thế lực của Illuminati. Thật ra thế lực của Illuminati sau khi bị Nhà thờ tru diệt hàng mấy thế kỷ chỉ còn sót lại vài cá thể ở ngay tại Vatican (chưa bao gồm thế lực cực kỳ hùng mạnh ở những nơi khác mà điển hình là tổ chức Freemason nắm ưu thế ở Mỹ). Ngay cả tên sát thủ cũng được thuê của tổ chức Hassassin, một tổ chức sát thủ cổ đại khác mà tui có nhắc đến hồi lâu lâu rùi hehe. Nếu ai đọc cuốn Da Vinci Code trước Angels & Demons thì có thể nhận ra công thức 1 Master đứng ở đằng sau giật dây và một Apprentice trực tiếp ra tay (như kiểu Sir Teabing và Silas hay trong cuốn này là The Camerlengo và Hassassin) nhưng lại mượn tên tuổi của những tổ chức bang hội hùng hậu cùng với nền tảng kinh khủng trong lịch sử để khè người đọc là chính (để đến cuối người đọc mới nhận ra là thiệt ra có vài thằng mượn danh đi quậy thôi).

Vai trò của The Camerlengo trong Angels & Demons (cái này nói trong truyện chứ trong phim diễn ra nhanh quá làm sao hiểu kịp) là một vai trò gây nhiều tranh cãi, không thể biết được là nên yêu hay ghét (vì yêu hay ghét đều đại diện cho hai quan điểm của hai phía Vatican và Illuminati hay hai ý thức hệ lớn hơn là Tôn giáo và Khoa học). Nhân vật the Camerlengo có nền tảng tôn giáo nặng nề do được nuôi dạy và trưởng thành trong Nhà thờ nên có một Đức tin tuyệt đối ở Đấng toàn năng (Đấng chúa trời or whatsoever). Ông có thể nói là một “Thiên thần”. Tuy nhiên, chính những hành động của The Camerlengo như mượn danh tổ chức tử thù Illuminati để hù Nhà thờ qua việc đầu độc Giáo hoàng đương nhiệm, gài bom phi vật chất doạ nổ cả Vatican dưới lòng thánh đường St. Peter và giựt dây cho việc bắt cóc và tiêu diệt từng Cảm tình viên (Perferiti hehehe) cho chức vụ Giáo hoàng mới đều bắt nguồn từ Đức tin. Và trớ trêu thay đó lại là những hành động khủng bố nên gần với “Quỷ dữ”. The Camerlengo tin tưởng rằng đây là sứ mệnh của Đấng chúa trời giao phó cho mình thực hiện để quét bỏ “tư tưởng khoa học” nhơ nhớp đang phát triển trong lòng Vatican mà cụ thể là ở chính vị Giáo hoàng đầy quyền lực. Hehe khi mà con người ta thực hiện một cái gì đó không phù hợp với đạo lý thì người ta lại mang Chúa trời ra làm bình phong và đổ cho đó là do ý Chúa muốn thế. Ngay cả những cuộc thập tự chinh đẫm máu hay hàng loạt vụ tru diệt tàn sát nhà khoa học và những người bị vu là ngoại đạo/phù thủy thời xưa cũng được cho là từ “ý Chúa”.

Tóm lại, hành động của Camerlengo là của quỷ dữ ẩn dưới lớp vỏ cha đạo “thiên thần” và được đổ lỗi cho Chúa là hành động quỷ dữ hay thiên thần đều là do ý Bề trên, con chiên bên dưới chỉ có nhiệm vụ thực hiện ý Chúa mà không cần phải suy nghĩ. Đó là điều trớ trêu mà Dan Brown muốn nhấn mạnh. Và qua đó quan điểm thiện-ác, thiên thần hay quỷ dữ cũng chỉ là những điều đại diện cho những quan điểm trái ngược nhau. Có thể là thiên thần với ý thức hệ này nhưng lại là quỷ dữ ở ý thức hệ khác mâu thuẫn với ý thức hệ kia. Điều trớ trêu hơn nữa là cuối truyện Camerlengo biết được sự thật ông là con ruột của Giáo hoàng (với một bà nữ tu nào đó) (móa cái này giống Huyền Từ với Hư Trúc quá bay, thằng cha ăn mặn làm thằng con khát nước kekeke) và không chấp nhận nổi sự thật này nên ông đã tự thiêu cháy mình. Kết cục của The Camerlengo kể ra khá giống với kết cục của Joan of Arc, anh hùng dân tộc của Pháp. Cả 2 đều tự cho là được Chúa trực tiếp ban sứ mệnh và dẫn dắt họ thực hiện sứ mệnh. Joan of Arc giúp quân Pháp lấy lại gần hết những vùng đất Pháp bị quân Anh chiếm trong khi Camerlengo cũng chọc trời khuấy nước 1 lúc để rồi cả 2 đều chết cháy: Joan of Arc lên dàn hỏa của nhà thờ Anh còn Camerlengo thì tự thiêu.

Mặt khác, trong Angels & Demons tuy không có sự đối đầu thực sự giữa khoa học (Illuminati đại diện) và tôn giáo (Vatican) nhưng cuốn sách đã chỉ ra trong thời hiện đại ngày nay tôn giáo phải chấp nhận tồn tại song song với khoa học. Trong phim còn có những cảnh trớ trêu là Vatican sử dụng khá nhiều thành tựu của khoa học kỹ thuật như hệ thống điện của cả Vatican được điều khiển bằng điện tử, toà nhà lưu trữ khổng lồ của Vatican thì được khóa bằng cánh cửa điện tử có mã hóa và cả hệ thống điều hòa không khí cũng được điều khiển bằng hệ thống điện tử nốt hay như màn hình video theo dõi đặt ngay dưới bàn gỗ làm việc của Chỉ huy trưởng đội lính gác Thụy Sỹ. Trong sách thì có nhắc đến vai trò của một người quan trọng (mà tiếc là phim đã bỏ hẳn không nhắc đến) là Leonardo Vetra, cha nuôi của Vittoria. Leonardo vừa là nhà khoa học nhưng cũng vừa là cha đạo. Ông muốn nghiên cứu khoa học để chứng minh khoa học chẳng qua là để minh họa những điều nói đến trong Kinh Thánh hay cụ thể hơn minh họa Chúa trời. Chính kết quả nghiên cứu khoa học để “tái tạo” lại một phiên bản của vụ nổ Big Bang để tạo ra phi vật chất là cho mục đích đó. Có thể ông được coi là một trong những người muốn dung hòa hai ý thức hệ khoa học và tôn giáo.

Trong khi đó thì trong phim Camerlengo lại tuyên bố “Khoa học thực sự còn quá non trẻ so với tôn giáo”. Cảnh đẹp nhất trong truyện và cả trong phim là cảnh Camerlengo ôm quả bom lên trực thăng rồi lái nó lên không trung và nhảy xuống trước khi quả bom phát nổ. Hình ảnh quả bom phát nổ ngay trên bầu trời Vatican trong khi bên dưới là hàng vạn con chiên ngoan đạo đang chờ kết quả bầu cử Giáo hoàng mới như dựng lại một vụ nổ Big Bang mà với giới mộ đạo thì đó là sự tái hiện (resurrection) của Sáng thế kỷ (The Creation/Book of Genesis) mặc dù sự tái hiện này có sự góp mặt của thành tựu khoa học (là phi vật chất). Hình ảnh cánh dù trắng của Camerlengo rơi xuống trên nền những đám mây ngũ sắc tạo ra bởi vụ nổ của bom phi vật chất như muốn nói Camerlengo chính là một thiên thần được Chúa trời cử xuống để cứu cho cả Vatican và những con chiên khỏi một thảm họa diệt vong xảy ra trước mắt. Ngay cả Hội đồng Hồng y cũng đánh giá cao vai trò đó và gần đi đến quyết định cử Camerlengo làm Giáo hoàng mới, bỏ qua những quy luật cũ. Đồng thời ngay sau đó phim lại cho chúng ta thấy những việc làm khủng bố (quỷ dữ) của Camerlengo bị phát hiện bằng video quay lại (lại một thành tựu khoa học kỹ thuật) để dẫn đến việc Camerlengo (trong phim) tự thiêu như một hình ảnh của một “martyr” - một người tử vì đạo như Joan of Arc, Saint Sebastian, những hiệp sĩ Thập tự chinh, những chiến binh Hồi giáo cảm tử hay thậm chí là Thượng tọa Thích Quảng Đức bên phía Phật giáo hơn là một tên khủng bố nhằm gây khó khăn cho Vatican. Tiếc là phim lại để cho Camerlengo kêu la thảm thiết trong lúc bị cháy hơn là để cho ông im lặng chết cháy để đúng với hình ảnh “martyr” hơn. Tuy vậy, kết cục là Camerlengo vẫn được phong thánh để chứng minh cho ông là một martyr.

Bỏ qua những chi tiết huyền hoặc có phần nhảm nhí câu khách của Dan Brown như việc Giáo hoàng có con riêng blah blah thì tinh thần chung của Angels & Demons là nhấn mạnh vai trò của tôn giáo tồn tại chung với phát triển của khoa học. Khoa học càng phát triển vai trò của tôn giáo không những bị thuyên giảm đi mà trái lại có phần phát triển mạnh mẽ hơn. Và những chỗ khoa học chưa thể giải thích nổi thì tôn giáo sẽ đứng ra, như đã từng đứng đó hàng ngàn năm nay, để làm chỗ dựa vững chắc cho đời sống tinh thần của con người, giúp con người có niềm tin mạnh mẽ vượt qua những hoàn cảnh khó khăn. Ngay cả con người mô phạm như Robert Langdon, tin tưởng vào khoa học hơn là Chúa trời khi đối diện với câu hỏi “Anh có tin vào Chúa trời không?” thì cũng không dám nói thẳng là không tin mà chỉ nói là “Đức tin là một món quà tuyệt vời mà tôi chưa có diễm phúc đón nhận nó được” (Faith is a gift that I have yet to receive). Phải chăng trong những nguời “ngoại đạo” chúng ta cũng tin tưởng điều tương tự như vậy ? Cá nhân tui thì tin như vậy.

P.S: I’m sorry, God. Just because I cannot understand you doesn’t mean I don’t believe in you but right now money and hot chicks dominate me, blind my mind and my heart so at this moment I can only say “Faith is a gift that I have yet to receive”.