sirius star's saltbox

Trong thời buổi những phim mang thể loại sci-fi hay thể loại chuyển thể từ truyện tranh đang vượt trội như hiện nay thì việc cho ra đời một phim cao bồi (western) thật không hợp thời. Cái tư duy đề cao chủ nghĩa anh hùng cũ kỹ, câu chuyện và tính cách nhân vật đơn điệu của phim cao bồi không còn là thứ thời thượng và được ưa chuộng nữa. Tuy vậy, những nhà làm phim ở Hollywood vẫn không thể quên được thể loại phim từng làm mưa làm gió trong quá khứ này. Ta vẫn thấy lác đác những phim cao bồi đáng chú ý ra mắt trong những năm gần đây như 3:10 to Yuma, The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford, Appaloosa. Ngay cả những phim không mang bối cảnh của thể loại cao bồi nhưng vẫn mang dáng dấp thể loại này như Inglourious Basterd của Quentin Tarantino hay The Book of Eli của anh em đạo diễn nhà Hughes. Đối với anh em đạo diễn nổi tiếng Joel và Ethan Coen, dường như phim cao bồi luôn luôn là đề tài ưa thích. Nếu đã xem Fargo hay No Country For Old Men (phim đoạt giải Oscar phim hay nhất năm 2008) của họ thì người xem có thể thấy thấp thoáng đâu đó những tính chất đặc trưng của phim cao bồi mặc dù những phim này không hẳn mang bối cảnh cao bồi. Trái lại, bộ phim mới nhất True Grit lại là một phim cao bồi thuần tuý của anh em đạo diễn trứ danh này.

Thông thường, những phim của anh em Coen dù xuất sắc hay nhàm chán thì đều là những phim khá kén khán giả bởi tiếu tấu khác lạ và chất hài kỳ quặc đặc trưng trong câu thoại của họ. Với True Grit, dường như anh em Coen muốn tôn vinh bộ phim nguyên bản True Grit năm 1969 nên tất cả cốt truyện và tình tiết chính của bản gốc đều được họ giữ lại trong bản làm lại năm 2010 này. Tuy vậy, anh em Coen vẫn kịp đưa vào những thuộc tính riêng biệt của họ để True Grit 2010 tuy là bản làm lại nhưng vẫn khác biệt so với bản gốc 1969. Tuyến nhân vật của bản True Grit mới này hoàn toàn sống động và đầy cá tính. Đó là những nhân vật chính như thanh tra Rooster, bé gái Mattie Ross, viên kỵ binh Texas Ranger LaBoeuf cho đến những nhân vật phụ chỉ xuất hiện một lần trong phim như ông lão buôn ngựa, tay da đỏ lượm xác người hay những nhân vật phản diện xuất hiện cuối phim. Đặc biệt, những câu thoại hài hước mang “nhãn hiệu” nhà Coen tuy không được xuất hiện nhiều như trong những phim khác của họ nhưng cũng tạo cho khán giả những trận cười sảng khoái xen kẽ những tình tiết hồi hộp hấp dẫn của bộ phim.

Trong bộ phim gốc năm 1969, diễn viên kỳ cựu John Wayne đã giành được tượng vàng Oscar vai nam chính xuất sắc nhất với vai thanh tra chột mắt Rooster Cogburn. Trong phiên bản 2010 này, Jeff Bridges xuất sắc thể hiện một Rooster rất khác so với hình tượng của John Wayne. Jeff Bridges thể hiện một Rooster lỗ mãng, tục tằn và nhớp nhúa khác hẳn một Rooster kinh điển của John Wayne. Đó là một Rooster dung tục có thể làm nhăn mặt những nhà đạo đức nhưng đồng thời cũng có thể làm người chứng kiến phải thán phục bởi kinh nghiệm, lịch duyệt phong phú và tài bắn súng trác tuyệt. Đó cũng là một mẫu người tiêu biểu của miền viễn Tây hoang dã và đầy thách thức. Jeff Bridges hoàn toàn xứng đáng nhận được một đề cử Oscar cho vai Rooster này. Bên cạnh Rooster của Jeff là một vai diễn cũng xuất sắc không kém của Hailee Steinfeld dù đây là bộ phim dài đầu tiên của cô. Hailee vào vai cô bé Mattie Ross từ vùng quê xa xôi lên thị trấn tìm thuê thanh tra Rooster để bắt hoặc giết tên cướp đã giết cha cô. Diễn viên Kim Darby khi đóng vai Mattie Ross trong bản 1969 khi đó cũng đã 21 tuổi.



Trong khi đó, Hailee đóng vai Mattie Ross bây giờ chỉ đúng 14 tuổi (bằng với tuổi thật của nhân vật Mattie trong câu chuyện True Grit). Tuy vậy, diễn xuất chững chạc của Hailee trong suốt cả phim (mà ấn tượng nhất là đoạn cò kè giá của những con ngựa với tay buôn ngựa được liên tưởng nhiều đến đoạn đối thoại giữa tay bán xăng và tên sát thủ trong No Country For Old Men) đã kết nối những nhân vật khác và câu chuyện của True Grit được liền mạch và xuyên suốt. Nhân vật Mattie trở thành yếu tố quan trọng nhất cho thành công của True Grit. Vì thế Hailee cũng nhận được một đề cử Oscar cho dù đây là vai diễn lớn đầu tiên của cô. Bên cạnh hai vai chính nổi bật trên, vai lính kỵ binh Texas của Matt Damon, vai tên cướp du thủ du thực Tom Chaney của Josh Brolin và đặc biệt là vai tướng cướp Lucky Ned Pepper, đối thủ trực tiếp của Rooster trong phim, của Barry Pepper đã thêm vào nhiều sắc thái trong tính cách nhân vật cho True Grit. Nhờ đó, thế giới viễn Tây của True Grit trở nên đa dạng hơn hẳn.



Tuy được cho là bộ phim “dễ xem” nhất của anh em nhà Coen, True Grit hoàn toàn được thực hiện một cách chi ly, phảng phất phong cách nhà Coen. Người xem phim cao bồi thường mong chờ những cảnh quay ngoại cảnh tuyệt đẹp. Nếu trong 3:10 to Yuma khán giả ấn tượng với căn nhà độc nhất giữ thảo nguyên hay cảnh bầu trời đêm đầy sao thì trong True Grit ngoại cảnh hiện ra đẹp hơn nhiều lần. Đó là cảnh góc rộng cả một bình nguyên với chân trời xa tít tầm mắt hay cảnh rừng rậm ít người qua lại hay là bên bờ sông nước xiết thì hình ảnh luôn gây ấn tượng mạnh đến người xem. Thậm chí những nội cảnh trong phòng tòa án cũng được chăm chút kỹ lưỡng từ tia nắng hắt nhẹ từ cửa sổ và những chiếc đèn dầu bên trong phòng tạo nên một thứ ánh sáng ấm áp dễ chịu và làm nổi bật nhân vật chủ thể trong khung hình đó.

Quan trọng nhất, anh em nhà Coen đã tái tạo được cái không khí của thế giới rộng lớn miền viễn Tây những năm cuối thế kỷ XIX từ những hình ảnh ấn tượng và những tính cách con người ấn tượng kể trên. Nó giúp cho người xem hòa nhập và thậm chí nhập vai vào những nhân vật ấn tượng sống trong cái thế giới quá khứ đầy bi hùng của những con người đi tiên phong miền viễn Tây hoang dã, nơi mà không một thứ luật pháp của thế giới văn minh có thể áp dụng ngoài luật “mạnh được yếu thua”, công lý nằm trên đường gươm mũi súng và mối quan hệ giữa người với người khá lạnh lẽo và xa cách. Con người trong đó muốn tồn tại ngoài tài cưỡi ngựa bắn súng còn cần nhất là lòng quả cảm, kiên cường bất khuất trước mọi thử thách nguy hiểm để có thể sinh tồn ở thảo nguyên viễn Tây đầy khắc nghiệt này.



Qua đó, True Grit không phải đề cao lòng quả cảm của thanh tra Rooster một thân một mình chống lại băng cướp 4 tên, cũng không phải lòng quả cảm của viên kỵ binh Texas lặn lội đường xa tìm bắt cho bằng được tên cướp Tom Chaney mà là nhấn mạnh đến lòng quả cảm của cô bé 14 tuổi Mattie Ross quyết tâm giết cho được tên cướp Chaney để trả thù cho cha. Cuộc phiêu lưu dặm trường của Mattie từ lúc tìm gặp và thuyết phục Rooster cho đến lúc cuối cùng chứng kiến kẻ ác phải đền tội đã làm khán giả hoàn toàn thán phục lòng quả cảm của cô bé nhỏ tuổi nhưng đầy lòng quyết tâm và dũng cảm. Tuy câu chuyện tuyến tính đơn giản đầy tính giải trí với những tình tiết khá lỗi thời nhưng True Grit nhấn mạnh cho khán giả đến những tính cách cao quý của con người như lòng quả cảm và đặt chữ tín lên trên cả tính mạng, những tính cách đang bị tuyệt chủng trong thời đại kim tiền ngày nay.

Bài đăng trên Sinh Viên Việt Nam